ژبه — English and Urdu Meaning, Phonetics and Definition
ژبه (žə́ba) is a Pashto n-f meaning “tongue” in English او په اردو کې د «زبان، بولی» معنی لري. Documented in the Open Pashto Lexicon with dual Kandahari and Peshawari phonetic standards, plural form ژبې, and 13 verified thesaurus relations.
Meanings6
ماناوې او تعریفونهپښتو زما مورنۍ ژبه ده.
“Pashto is my mother tongue.”
پشتو میری مادری زبان ہے۔
خپله ژبه هم کلا ده، هم بلا
پښتو زما مورنۍ ژبه ده.
“Pashto is my mother tongue.”
پشتو میری مادری زبان ہے۔
ډاکټر وویل چې خپله ژبه وښایاست.
“The doctor said to show your tongue.”
ڈاکٹر نے کہا کہ اپنی زبان دکھائیں۔
زه په بنګالی ژبه لیکل خوښوم خو په هندی ژبه هم لیکم
“I love writing in Bengali but I also write in Hindi”
ژبه هم بدله شوه
“The language, too, has changed”
Proverbs (Mataloona)58 unique
ولسي متلونه«په دے ځلے سرے لوز خور ورکوی ۔»
“It is with the tongue that promises of sisters and daughters are given.”
زبان ہی سے تو بہن بیٹی کے رشتے طے ہوتے ہیں ۔
«په ژبه خوز (خوږ) په نيت کوز (کوږ)»
“Sweet on the tongue, crooked in intention.”
زبان کا میٹھا، دل کا کھوٹا۔
«په ژبه کښې هډوکي نشته»
“There are no bones in the tongue.”
زبان میں ہڈی نہیں ہوتی (جدھر چاہو موڑ لو / انسان کچھ بھی کہہ سکتا ہے)۔
«په ژبه (خله) يوه په زړه بله»
“One thing on the lips, another in the heart.”
دل میں کچھ اور زبان پر کچھ۔
«پۀ ظاهر کښې د بنده ژبه خوږیږی پۀ باطن کښې د مولا حکم چاپیږی ۔»
“On the outside the human tongue speaks sweetly, but deep inside the Creator's decree unfolds.”
ظاہر میں انسان میٹھی باتیں کرتا ہے لیکن باطن میں تو اللہ ہی کا حکم نافذ ہوتا ہے۔
«تاندہ ژبه هرے خوا نه ګرځی»
“A supple tongue turns in any direction.”
زبان نرم گوشت سے بنی ہے جدھر چاہو موڑ دو ۔
«خپله ژبه په هر چا خوږه ۔»
“Everyone finds their own language sweet.”
اپنی زبان ہر ایک کو شیریں لگتی ہے۔
«ژبه په دوؤ ديرشو غاشونو كښې ده ۔»
“The tongue is kept within thirty-two teeth.”
زبان بتیسی میں قید ہے ۔
«ژبه تانده لنسته ده ۔»
“The tongue is a moist stick (slippery and easily turned).”
زبان گیلی چھڑی ہے ۔
«سړے په ژبه سره دے .»
“A man is made or ruined by his tongue.”
آدمی اپنی زبان کی وجہ سے سرخرو یا رسوا ہوتا ہے۔
«سل منه سر خوټوے دوه ګوتے ژبه نه ٔ خوځوے ۔»
“You nod your head a hundred times, but you do not move your tongue two inches to speak.”
سو بار سر ہلاتے ہو مگر ضرورت کے وقت دو انگل زبان نہیں ہلاتے۔
«ښار په نرمه ژبه څورشی نۀ په کلک کوټک ۔»
“A city is won with a soft tongue, not with a hard club.”
شہر نرم زبان سے رام ہوتا ہے نہ کہ سخت ڈنڈے سے ۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ښار په نرمه ژبه خور کیږي، نه په کلک کوتک.
«ښَه ژبه د خزانی کیڼجی ده ۔»
“A good tongue is the key to treasure.”
اچھی زبان خزانے کی کنجی ہے ۔
«لاونډه ژبه هرخوا اوړی.»
“A slippery tongue can turn in any direction.”
گیلی زبان ہر طرف مُڑ سکتی ہے (بے بنیاد بات یا بدلتا ہوا اقرار کسی بھی سمت جا سکتا ہے)۔
«تنخُريه! په خپلې ځُلې نيوليه.»
“Oh partridge, you are the victim of your own tongue.”
اے چکور! تو اپنی ہی زبان کی وجہ سے پکڑا گیا۔
«چې څۆمره ژُبې هومره خبرې.»
“The more tongues, the more versions.”
जितनी ज़बानें, उतनी बातें (हर एक की अपनी कहानी है)।
«ژبه په دوو دپرشو غاښونو کښې ده.»
“The tongue is guarded within thirty-two teeth.”
زبان بتیس دانتوں کے حصار میں ہوتی ہے۔
«لونده ژبه هر خوا اوړی.»
“A wet tongue can turn in any direction.”
گیلی زبان ہر طرف پھر جاتی ہے۔
«د ژبي په توده، د دشمن په خور، مه غولېره.»
“Do not be deceived by the warmth of the tongue nor the eating of the enemy.”
زبان کی گرمی اور دشمن کے کھانے سے دھوکہ نہ کھاؤ۔
«ژبه لنده لښته ده.»
“The tongue is a wet stick.”
زبان گیلی لکڑی کی طرح ہے (جو کسی کو بھی جلا یا تکلیف دے سکتی ہے)۔
«ښه ژبه، د خزانې کونجی ده.»
“A good tongue is the key to a treasure chest.”
اچھی زبان خزانے کی کنجی ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ښه ژبه د خزانی کونجی ده.
«خپله ژبه هم کلا ده هم بلا ده»
“Your tongue is either your castle or your calamity.”
اپنی زبان قلعہ بھی ہے اور مصیبت بھی۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • خپله ژبه هم کلا ده، هم بلا
«ژبه لمده لبنته ده.»
“The tongue is a moist piece of flesh.”
زبان گوشت کا ایک گیلا ٹکڑا ہے (مگر بہت خطرناک ہے)۔
«خپله ژبه هم کال ده ،هم بال .»
“One's own tongue is both a shield (raiment) and a bullet.”
اپنی زبان ہی لباس بھی ہے اور گولی بھی (عزت بھی بچا سکتی ہے اور نقصان بھی دے سکتی ہے)۔
«داسې دى چې په ژبه خلك څټي .»
“He is such that he licks people with his tongue.”
وہ ایسا ہے جو باتوں سے لوگوں کو چھو لیتے (خوشامدی یا مکار)۔
«دژبې پر هرنه جوړيږي .»
“Wounds of the tongue do not heal.”
زبان کے زخم کبھی نہیں بھرتے۔
«دتورې پرهار به جوړ شي د ژبې پرهار نه جوړېږي .»
“The wound of a sword will heal, but the wound of the tongue never heals.”
تلوار کا زخم بھر جاتا ہے، زبان کا زخم نہیں بھرتا۔
«تیزه ژبه دلال ته پکار ده»
“A sharp and fluent tongue is needed for a broker.”
دلال کو تیز اور چکنی چپڑی زبان کی ضرورت ہوتی ہے۔
«چې زهر جنه ژبه لري، زهر به وڅکي»
“He who has a venomous tongue will eventually taste poison himself.”
جو زہر جسی زبان رکھتا ہے، وہ خود بھی زہر چکھے گا۔
«څوک چې اوږده ژبه لري عقل یی کم وي»
“He who has a long tongue has little sense.”
جس کی زبان لمبی ہو، اس کی عقل کم ہوتی ہے۔
«د پښې د خوییدو چاره کیږي، خو د ژبې د ښوییدو چاره نه کیږي»
“A slip of the foot can be cured, but a slip of the tongue cannot be cured.”
پیر کے پھسلنے کا علاج ہو سکتا ہے، لیکن زبان کے پھسلنے کا کوئی علاج نہیں۔
«د توری زخم جوړیږي د ژبی زخم نه جوړیږي»
“The wound of a sword heals, but the wound of the tongue never heals.”
تلوار کا زخم بھر جاتا ہے، زبان کا زخم نہیں بھرتا۔
«د ژبې اعتبار دقوم اعتبار دي»
“The credibility of the tongue is the credibility of the nation.”
زبان کا اعتبار قوم کا اعتبار ہوتا ہے۔
«د ژبې پرهار/زخم نه جوړيږي»
“The wound of the tongue does not heal.”
زبان کا زخم نہیں بھرتا۔
«د فلانی په ژبه شیطان ناست ده»
“Satan is sitting on so-and-so's tongue.”
فلاں کی زبان پر شیطان بیٹھا ہے۔
«ژبه ئې د بياتي (دقيچې) غوندې چلېږي»
“His tongue wags like a pair of scissors.”
اس کی زبانچی کی طرح چلتی ہے (یعنی بہت زیادہ باتیں کرتا ہے)۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ژبه ئې د بیاتی (دقیچې) غوندې چلېږی
«ژبه اوږده، لاسونه لڼد»
“Long tongue, short hands.”
زبان لمبی، ہاتھ چھوٹے (بڑی باتیں کرنے والا لیکن عمل سے عاری)۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ژبه اوږده ، لاسونه لڼد
«ژبه په (۳۲) غاښو کې ده»
“The tongue is kept behind thirty-two teeth.”
زبان بتیس دانتوں کے درمیان ہوتی ہے (احتیاط سے کام لو)۔
«ژبه تانده لښته ده»
“The tongue is a flexible switch.”
زبان تر لکڑی کی طرح ہے (جدھر موڑو مڑ جاتی ہے)۔
«ژبه د زړه کونجي ده»
“The tongue is the key to the heart.”
زبان دل کی کنجی ہے (انسان کی بات سے اس کی نیت کا پتہ چلتا ہے)۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ژبه د زړه کونجی ده
«ژبه د عقل تله ده»
“The tongue is the balance of intellect.”
زبان عقل کا ترازو ہے (بولنے سے انسان کی عقل کا اندازہ ہوتا ہے)۔
«ژبه د غوښې ده هرې خواته ئې چې اړه وې اړه ول کېږي»
“The tongue is made of flesh; it turns whichever way you twist it.”
زبان گوشت کی ہے، جدھر چاہو مڑ جاتی ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ژبه د غوښې ده هرې خواته ئې چې اړه وې اړه ول کېږی
«ژبه هم قلعه ده هم بلا ده»
“The tongue is both a fortress and a calamity.”
زبان قلعہ بھی ہے اور بلا بھی (حفاظت بھی کرتی ہے اور مصیبت بھی بنتی ہے)۔
«ژوندۍ ژبه ژوندی قوم»
“A living language means a living nation.”
زندہ زبان ہی زندہ قوم کی علامت ہے۔
«سړی په ژبه سړی دي»
“A man is known by his tongue.”
آدمی اپنی زبان (گفتگو) سے پہچانا جاتا ہے۔
«سل منه سر خوځوی دوه ګوتی ژبه نه خوځوی»
“A hundred maunds of head shake, but a two-finger tongue won't move.”
سو من کا سر ہلتا ہے مگر دو انگل کی زبان نہیں ہلتی۔
«که سند پلن ده د سپی ژبه ده»
“Even if the river Indus is wide, it is (just) a dog's tongue (insignificant in certain contexts).”
اگر سندھ دریا بھی چوڑا ہے تو وہ کتے کی زبان کے برابر ہے۔
«لنډ ه ژبه هر ى خواته ګرځي»
“A short tongue turns in every direction.”
چھوٹی زبان ہر طرف پھرتی ہے۔
«مغرُوره سترګې، دروغژنه ژبه، هغه لاسُونه چې بې ګُناه وینه تویوی،»
“haughty eyes, a lying tongue, and hands that shed innocent blood,”
غرور بھری آنکھیں، جھوٹی زبان، اور وہ ہاتھ جو بے گناہ کا خون بہاتے ہیں،
«هرکله چې خبرې ډیرې وی نو هلته ګُناه هم موجوده وی، خو څوک چې خپله ژبه قابو ساتی هوښیار دے.»
“When words are many, sin is not absent, but he who holds his tongue is wise.”
جہاں باتیں زیادہ ہوں وہاں گناہ بھی ہوتا ہے، لیکن جو اپنی زبان قابو میں رکھتا ہے وہی عقلمند ہے۔
«د صادِق ژبه خالص سپین زر وی، خو د بدکاره زړهٔ بې اهمیته وی.»
“The tongue of the righteous is choice silver, but the heart of the wicked is of little value.”
سچے کی زبان خالص چاندی جیسی ہوتی ہے، لیکن بدکار کا دل بے قدر ہوتا ہے۔
«د بې پرواهۍ خبرې د تُوری په شان غوڅول کوى، خو د عقل مند ژبه پرهرُونو ته شفا ورکوی.»
“Careless words pierce like a sword, but the tongue of the wise brings healing.”
بے پرواہی کی باتیں تلوار کی طرح کاٹتی ہیں، لیکن عقلمند کی زبان زخموں کو شفا دیتی ہے۔
«څوک چې خپله ژبه په قابو کښې ساتى نو هغه خپل ژوند بچ کوى، خو چې څوک نهٔ ساتی نو هغه به تباه شى.»
“He who keeps his tongue under control saves his life, but whoever does not keep it will be ruined.”
جو شخص اپنی زبان قابو میں رکھتا ہے وہ اپنی زندگی بچا لیتا ہے، لیکن جو نہیں رکھتا وہ برباد ہو جاتا ہے۔
«د هوښیارانو ژبه علم خوندور کوی، خو د بې وقوفه خُلهٔ د کم عقلتوب سرچينه ده.»
“The tongue of the wise commends knowledge, but the mouth of the fool gushes folly.”
ہوشیاروں کی زبان علم کو مزیدار بناتی ہے، لیکن بے وقوف کا منہ کم عقلی کا چشمہ ہے۔
«نرمه ژبه د ژوندون ونه ده، خو ټګماره ژبه روح ماتوی.»
“A gentle tongue is a tree of life, but a deceitful tongue crushes the spirit.”
نرم زبان زندگی کا درخت ہے، لیکن دھوکہ دینے والی زبان روح کو توڑ دیتی ہے۔
«هر څوک چې بد ګمانه وی نو هغه به برکت ونهٔ مومی، د چا ژبه چې دوکه ماره وی په مُصيبت کښې به راګیر شی.»
“A deceitful heart finds no good, and one with a perverse tongue falls into trouble.”
جو بدگمان ہوتا ہے وہ برکت نہیں پاتا، اور جس کی زبان فریب کار ہو وہ مصیبت میں پھنس جاتا ہے۔
«په ژبه کښې د مرګ اؤ ژوند طاقت شته دے، اؤ څوک چی دې سره مینه کوی هغوئ ته به يې نتيجه مِلاؤ شی.»
“Death and life are in the power of the tongue, and those who love it will eat its fruit.”
زبان میں موت اور زندگی کی طاقت ہوتی ہے، اور جو اس سے محبت کرتے ہیں وہ اس کا پھل کھائیں گے۔
«زړه چې زخمی شی، ژبه د سمندر تر باده ډېره طوفانی شی»
Thesaurus: Synonyms & Antonyms(مترادفات او متضادات)
Semantic lexical relations verified from Achakzai Pashto Thesaurus & corpus data
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېGrammatical Formحالت او بڼه | پښتو بڼهPashto Form | Phoneticتلفظ |
|---|---|---|
plural | ژبې | ژبې |
alternative | جبه | جبه |
alternative | زبه | زبه |
alternative | ژېبه | ژېبه |
Obl Plural (-o) | ژبو | žə́bao |
Vocative Plural (-yo) | ژبیو | žə́bayo |
Examples from corpora41
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
الماني ژبه ( په ) د لویدیځ د جرمنی ژبو څخه یوه ژبه ده چی په المان ، اتریش ، سویس او لوگزامبورگ کې ویل کیږي اوټول وگړي یي تقریبا ۱۳۰ مليونه دي جرمني ژبه دالفبا ۲۶ توري لري اوله تاریخي پلوه هغه مهال وغوړېدل کله چي په دویمه نړیواله جګړه کي دهټلر فوځونه دشاوخوا هیوادونو دنیولو لپاره په خوځښت راغله ژبې
“Attested usage in 'الماني ژبه' (ژبه)”
پشتو میری مادری زبان ہے۔
تیزه ژبه دلال ته پکار ده
خپله ژبه هم کلا ده، هم بلا
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل ▼
Persian
From Proto-Iranian *hijwáHkaH, from *hijwáH (compare Persian زبان (zabân), Northern Kurdish ziman, Avestan 𐬵𐬌𐬰𐬎𐬎𐬁 (hizuuā)), from Proto-Indo-Iranian *ȷ́iȷ́ʰwáH (compare Sanskrit जिह्वा (jihvā́), Hindi जीभ (jībh)), from Proto-Indo-European *dn̥ǵʰwéh₂s (compare Old Prussian insuwis, Russian язы́к (jazýk), French langue, English tongue). [Wiktionary]
Lexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword ژبه (žə́ba) functions as a n-f in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.