کـلى/ — English and Urdu Meaning, Phonetics and Definition
کـلى/ is a Pashto noun meaning “village” in English. Documented in the Open Pashto Lexicon with dual Kandahari and Peshawari phonetic standards.
Meanings1
ماناوې او تعریفونهProverbs (Mataloona)23 unique
ولسي متلونه«له کلي ووځه خو له نرخه مه وځه .»
“Leave the village, but do not leave the traditional code/rate.”
گاؤں سے نکل جاؤ لیکن روایات اور نرخ (ضابطے) سے باہر نہ ہو۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • له کلی ووځه خو له نرخه مه وځه
«تر څو چى رښتيا راځى درواغو به کلى وران وى»
“By the time the truth arrives, the lies will have destroyed the village.”
جب تک سچ سامنے آتا ہے، جھوٹ سارا گاؤں اجاڑ چکا ہوتا ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • تر څو چی رښتیا راځی درواغو به کلی وران وی
«خداى د کلۍ او ښکروري کسات هم کاږي»
“God takes revenge even for the key and the horned animal.”
خدا چھوٹی سے چھوٹی چیز اور کمزور کا بھی بدلہ لیتا ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • خدای د کلۍ او ښکروری کسات هم کاږی
«خر و تړی په پړی داګیت وهی په کلی»
“Tie the donkey with a rope, and it brays throughout the village.”
گدھے کو رسی سے باندھو تو وہ پورے گاؤں میں ڈھینچوں کرنے لگتا ہے۔
«څوک په کلی نه پریښود هغه ویل چه توره می خان کره ځوړنده کړی»
“They wouldn't let him stay in the village, so he said, 'My sword is hanging at the chief's house.'”
گاؤں میں کسی نے گھسنے نہ دیا اور کہنے لگا: میری تلوار تو خان کے ہاں لٹکی ہے۔
«د دي کلی خان څوک دی وائي من ئي غړ نجوی»
“Who is the landlord of this village? They say 'Man-i Ghar Najwi' (a nonsensical or petty answer).”
اس گاؤں کا خان کون ہے؟ جواب ملتا ہے: بے تُکا سا نام۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • د دی کلی خان څوک دی وائی من ئی غړ نجوی
«د ښه سړی عورته د ټول کلی بابی»
“The wife of a good man is respected as an aunt by the whole village.”
اچھے آدمی کی بیوی پورے گاؤں کی عزت ہوتی ہے۔
«غل د کلی د حاله ندی خبر او کلی د غله د حاله ندی خبر»
“The thief is unaware of the village's condition, and the village is unaware of the thief's condition.”
چور گاؤں کے حال سے بے خبر ہے اور گاؤں چور کے حال سے بے خبر ہے۔
«فقیر چا له کلی نده ایستلی»
“No one has ever driven a beggar out of the village.”
کسی نے فقیر کو گاؤں سے باہر نہیں نکالا (کیونکہ اس کے پاس کھونے کو کچھ نہیں ہوتا)۔
«کلی په کلی کوتک په ولی»
“Village by village, a club on the shoulder.”
گاؤں بہ گاؤں، اور کندھے پر ڈنڈا۔
«کلی په لیونی پوری خندل او لیونی په کلي پوري»
“The village laughed at the madman, and the madman laughed at the village.”
گاؤں والے پاگل پر ہنسے اور پاگل پورے گاؤں پر ہنسا۔
Show all 3 historical variants▼▲
- • کلی په لیونی پوری خندل، او لیونی په کلی پوری
- • کلی په لیونی پوری خندل او لیونی په کلی پوری
- • کلی په لیونی پوری خندل ، او لیونی په کلی پوری
«کلی په مشر ممبر په ملا ښه ښکاری»
“A village looks good with an elder, and a pulpit (or gathering place) looks good with a cleric.”
گاؤں سردار سے اور ممبر ملا سے اچھا لگتا ہے۔
«کلی کور به اور واخیستو پیغلو ناوو غږ نه کوو»
“The village and homes caught fire, but the maidens and brides made no sound.”
گاؤں اور گھروں کو آگ لگ گئی لیکن نوجوان لڑکیوں اور نویلی دلہنوں نے کوئی آواز نہ نکالی۔
«کلی کور به ووائی که خچنه یور به ووائي»
“Will the village and home speak, or will the untidy sister-in-law speak?”
گاؤں اور گھر والے کہیں گے یا میلی کچیلی دیورانی کہے گی؟
Show all 1 historical variants▼▲
- • کلی کور به ووائی که خچنه یور به ووائی
«اخښی، چې روپۍ شیندی، د کلی ټولې پېغلې به یې خدمت کوی»
«څوک یې په کلی کې نه پرېږدی،دی د ملکۍ دعوه کوی»
«چه د کلی په سیمه ورشئ - نو واړه و پوښته»
«چا به کلی نه پر یښود وی آس می دملک کره وتړی»
«چه په کلی غلبله شی د ډم د نائی ښه شی»
«چې کلی په نامه لری، یو خوی تر نورو ښه لری»
«زه دې په کلی کې نه پرېږدم ته د ملکۍ دعوې کوې»
«کلی په زور نه کېږی»
«که کلی په نامه لری، یو خوی تر نورو ښه لری»
Show all 1 historical variants▼▲
- • که کلی په نامه لری ، یو خوی تر نورو ښه لری
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېExamples from corpora14
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
له کلي ووځه خو له نرخه مه وځه .
“Leave the village, but do not leave the traditional code/rate. — Stresses the absolute importance of adhering to cultural norms, codes of conduct, and social values ('Pashtunwali') wherever one goes.”
گاؤں سے نکل جاؤ لیکن روایات اور نرخ (ضابطے) سے باہر نہ ہو۔
تر څو چى رښتيا راځى درواغو به کلى وران وى
“By the time the truth arrives, the lies will have destroyed the village. — Warns of the destructive and rapid nature of rumors and falsehoods before the truth can catch up to correct them.”
جب تک سچ سامنے آتا ہے، جھوٹ سارا گاؤں اجاڑ چکا ہوتا ہے۔
خداى د کلۍ او ښکروري کسات هم کاږي
“God takes revenge even for the key and the horned animal. — Instills a deep fear of divine justice, asserting that no injustice, no matter how minor, goes unnoticed or unpunished by God.”
خدا چھوٹی سے چھوٹی چیز اور کمزور کا بھی بدلہ لیتا ہے۔
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل ▼
Persian
From Proto-Pathan *kəδáy < *kədáγ, from an ancestral Middle Iranian form *kadág, from Proto-Iranian *katákah (“house”), diminutive of *kátah. Compare Persian کده (kade, “house”), and Old Armenian քաղաք (kʻałakʻ), an Iranian borrowing. [Wiktionary]
Lexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword کـلى/ functions as a noun in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.