کلي — English and Urdu Meaning, Phonetics and Definition
کلي (kilí) is a Pashto n-f meaning “key” in English او په اردو کې د «چابی، تالی» معنی لري. Documented in the Open Pashto Lexicon with dual Kandahari and Peshawari phonetic standards, plural form کليې.
Meanings · Entry 11
ماناوې او تعریفونهProverbs (Mataloona)50 unique
ولسي متلونه«بَرِپَۍ کُلِۍ خَبَرُوۍ ، کَژمُوزِۍ کُلِۍ وُرانَوِۍ ۔»
“The loud ones spread the news, but the quiet ones ruin the village.”
شور مچانے والے تو صرف خبر پھیلاتے ہیں، اصل نقصان خاموش لوگ پہنچاتے ہیں۔
«په دوؤس کلی کښے ملمه هم مشر وی ۔»
“In a village of scoundrels, even a guest acts as the elder.”
بے غیرتوں کے گاؤں میں باہر سے آنے والا مہمان بھی سردار بن بیٹھتا ہے۔
«پۀ کلی اور ولګی ، پښلے پوزے نۀ ترنګوی ۔»
“When fire hits the village, the maidens do not curl their noses.”
گاؤں میں آگ لگ جائے تو ناز نخرے اور پرواہ ختم ہو جاتی ہے۔
«پۀ کلی دعوے ده پۀ قم ناره ده ۔»
“There is a raid on the village, and the Qum (mirasi/herald) is shouting.”
گاؤں پر حملہ ہو تو قبیلے یا موراثی کا کام لوگوں کو بیدار کرنا ہوتا ہے۔
«پۀ کلی غلیه شوه د دم د ناتی بہ شوه ۔»
“When the village fell silent, the barber's and musician's business flourished.”
گاؤں پر مصیبت یا سکوت چھایا تو کمہار اور حجام (مستفید ہونے والوں) کی بن آئی۔
«چا په کلي کښے نه پرېښود او ده وے چه وسله مے خان (ملک) کره کېږده ۔»
“They wouldn't even let him into the village, yet he asks to store his weapon at the Khan's (chieftain's) house.”
جسے گاؤں میں داخل ہونے کی بھی اجازت نہ تھی وہ کہتا تھا کہ میرا اسلحہ خان (ملک) کے گھر میں رکھو۔
«چرته کلے هلته دهرن ۔»
“Where there is a village, there is waste and refuse.”
جہاں آبادی ہوگی وہاں کوڑا بھی ہوگا۔
«چه د کلی په سلمه ورشئ نو واړه پښتنه ۔»
“When you approach the outskirts of a village, ask the young daughters-in-law for news.”
گاؤں کے قریب پہنچو تو بہوں سے سارے حالات معلوم کرلو ۔
«څوکَے نَه پَه کلي کښَے نَه پرېږدي وائي زما اسباب دَ مَلکَ کړه کَپوډَئ ۔»
“Nobody in the village allows him to stay, yet he says, 'Store my belongings at the village chief's mansion.'”
کوئی گاؤں میں نہ رہنے دے، اور کہے میرا سامان ملک کے ہاں رکھو۔
«خوار شُو هغه كلی ، فرض نې خوار سُنت نې كشلی ۔»
“Ruined is that village where the mandatory (Fard) is neglected and the optional (Sunnah) is strictly enforced.”
غارت ہو وہ گاؤں جہاں فرض بے قاعدہ اور سنت قاعدے کے مطابق پڑھی جائے ۔
«د بل کلی د ورور (لور) نه د خپل کلی لور (کاونهۍ) ښه ده۔»
“A daughter (or neighbor) from one's own village is better than a brother's daughter from another village.”
دوسرے گاؤں کے بھائی سے اپنے گاؤں کی (پڑوسی کی) بیٹی اچھی ہے۔
«د پردي کلي په صبا څوک نه پوهېږي۔»
“No one knows what the morning will bring in a stranger's village.”
دوسرے گاؤں کی صبح کا کسی کو پتہ نہیں ہوتا۔
«د دي کلی خورزه ده په دي کلی واده ده ۔»
“She is the niece of this village and married within this same village.”
اس گاؤں کی بھانجی اسی گاؤں کی جورو ۔
«د کلی اوځه د نرخه مه اوځه ۔»
“Leave the village, but do not leave its established customs and norms.”
گاؤں چھوڑ دو لیکن اس کے رسم و رواج کو مت چھوڑو۔
«دلته بہ ئے پہ بلہ کرم پہ کلی کیڗے بہ ئے کہ کُلاہ کرم ۔»
“Here I will remain quiet, but in the village, I will make it known.”
یہاں تو خاموش رہوں گا مگر گاؤں میں ڈھنڈورا پیٹ دوں گا۔
«د وران کلي ملک بتیاري (دم) وي ـ»
“In a ruined village, the innkeeper acts as the chieftain.”
اجڑے گاؤں کا ملک (چوڌری) بھتیارا ـ
«راحتی چې سره کلی اوکړو.»
“When they made a joint village for comfort.”
جب انہوں نے آرام کی خاطر پورا گاؤں اکٹھا کر لیا۔
«که دورست كلی مَدک دے چۀ دَ خانه خبر نه دُ نو هک دے۔»
“Even if you are the leader of the whole village, you are still ignorant if you do not know your own household.”
تم تمام گاؤں کے مُلک سہی، پھر بھی بچے کہلاؤ گے اگر تمہیں اپنے گھر کی خبر نہیں۔
«له کلی اوتښته له نرخه ئے مه تښته .»
“Flee from the village, but do not flee from its established market rates/customs.”
گاؤں سے بھاگ جاؤ مگر اس کے نرخ یا دستور سے نہ بھاگو۔
«هر کلے به دڅه کړی زړه به د ښه کړی ۔»
“Whatever village you visit, keep your heart clean and kind.”
ہر بستی میں جاو تو اپنا دل صاف رکھو اور اچھا برتاؤ کرو۔
«چېرته کلي هلته ډیران.»
“Where there is a village, there is a dunghill.”
جہاں بستی ہو گی، وہاں کوڑا کرکٹ بھی ہو گا۔
«چې په کلي غلبلۀ شي، د ډم د نائي ښه شي.»
“When chaos or commotion strikes the village, the musician and the barber rejoice.”
جب گاؤں میں ہلچل مچ جائے، تو نائی اور ڈم (میراثی) کی موج ہو جاتی ہے۔
«چې د کلي په سپلمه ورشې، نو وارهٔ وپوښته.»
“When you approach a village, make inquiries from the children.”
جب کسی گاؤں جاؤ تو بچوں سے حالات معلوم کرو (وہ سچی بات بتا دیں گے)۔
«چې کلي سره وهلې ېې نو نه ېې وهل.»
“When the whole village is beaten together, it is not really a beating.”
جب پورا گاؤں ہی پٹ رہا ہو تو پھر وہ مار نہیں کہلاتی (سب پر بیتی تو بات ختم)۔
«چې کلي په نامه لری. یو خوۍ تر نورو ښۀ لري.»
“A village named after a man means he possessed qualities superior to others.”
جس کے نام پر گاؤں بسے، اس میں ضرور کوئی نہ کوئی اچھی بات ہوتی ہے۔
Show all 2 historical variants▼▲
- • چی کلی په نامه لری یو خوی ترنوروبنه لری.
- • چې کلي په نامه لري بو خوئې تر نورو څه لري ۔
«د دې کلي خورزو ده، په دې کلي واده ده.»
“She is this village's niece, and her wedding is in this village.”
اس گاؤں کی بھتیجی/بیٹی ہے اور اسی گاؤں میں اس کی شادی ہے۔
«کلي دي ودَان وی، ليوان دي پرې روان وی.»
“May the village be prosperous, even if wolves roam through it.”
گاؤں آباد رہے، چاہے اس میں بھیڑیے ہی کیوں نہ پھرتے ہوں۔
«دادو د کلی میاشی کله ورک کله پیدا شی.»
“Like the village cat, sometimes lost, sometimes found.”
گاؤں کی بلی کی طرح کبھی غائب کبھی حاضر۔
«د دی کلی حوزه ده، په دی کلی واده ده.»
“It is this village's gathering, and the wedding is in this village.”
اسی محلے کا اجتماع ہے اور اسی محلے میں شادی ہے۔
«د غلومی کلی نه دی لیدلی، د شګومی خلی.»
“He hasn't seen the village of Ghalumi, but he eats Shagumi straw.”
اس نے غلومی کا گاؤں نہیں دیکھا، اور شگومی کا تنکا کھاتا ہے۔
«کلی دو دان وی، لیوان دی پری روان وی.»
“The village has only two grains, yet wolves are roaming around it.”
گاؤں میں دو دانے ہیں اور بھیڑیے اس پر منڈلا رہے ہیں۔
«کلی په مشر ممبر په ملانبه ښکاری.»
“A village looks good with an elder, and a prayer niche with a mullah.”
گاؤں بزرگ سے اور مسجد کا محراب مولوی سے سستا (خوبصورت) لگتا ہے۔
«چا په کلي کي نه پريښو، ده ويل اس مو د ملک کره وتړۍ .»
“They wouldn't let him stay in the village, yet he said, 'Tie my horse at the village chief's house.'”
گاؤں میں رہنے کی جگہ نہیں ملتی اور کہتا ہے کہ میرا گھوڑا ملک (چودھری) کے دروازے پر باندھو۔
«کلی پر نامۀ لري يو خوی تر نورور ښۀ لري .»
“The village has its reputation, but one habit makes it better than the rest.”
گاؤں کا نام تو ہوتا ہے، لیکن ایک اچھی عادت سب سے بہتر ہوتی ہے۔
«چه د کلي په سیمه ورشئ - نو واړه و پوښته»
“When you enter a village territory, ask about everything (or everyone).”
کسی گاؤں میں جاؤ تو سب سے احوال دریافت کر لو۔
«خوار کلی خوار لری خوار یی غنم خوار یی لوګری»
“A poor village has poor possessions; its wheat is poor and its reapers are poor.”
غریب بستی کا سب کچھ غریب ہوتا ہے، اس کا غلہ بھی کمزور اور کاٹنے والے بھی نادار۔
«خواره زه په خوار کلی کی واده وم»
“Woe is me, I was married in a poor village.”
کمبخت میں تھی کہ ایک غریب اور اجڑے ہوئے گاؤں میں بیاہی گئی۔
«څوک چې کلي په نامه لري خوی تر نوروښه لري»
“He who is renowned throughout the village possesses a character better than others.”
جس کا نام پورے گاؤں میں ہو، اس کا اخلاق بھی دوسروں سے اچھا ہوتا ہے۔
«د ډمانو کلی نشته د شګو څلی نشته»
“Musicians have no permanent village, just as sand has no lasting pillar.”
ڈوموں کی کوئی مستقل بستی نہیں ہوتی جیسے ریت کا کوئی ستون نہیں ہوتا۔
«د وران کلی ملک ډم دي»
“In a ruined village, the drummer is the village chief.”
اجڑے ہوئے گاؤں کا ملک (سردار) ڈوم ہوتا ہے۔
«دومره کوه چې ځان خوار کړی دومره مکوه چې کلی خوار کړي»
“Do only as much as brings shame to yourself, not enough to disgrace the whole village.”
اتنا کرو کہ خود رسوا ہو جاؤ، اتنا مت کرو کہ پورا گاؤں رسوا ہو جائے۔
«زه دې په کلي کې نه پرېږدم ته د ملکۍ دعوې کوې»
“I won't let you stay in the village, yet you claim leadership of the whole region?”
میں تجھے گاؤں میں رہنے نہیں دیتا اور تو ملکیت (سرداری) کے دعوے کرتا ہے؟
«کلی په کلی کوتک په ولی»
“Village by village, a club on the shoulder.”
گاؤں بہ گاؤں، اور کندھے پر ڈنڈا۔
«کلی په لیونی پوری خندل او لیونی په کلي پوري»
“The village laughed at the madman, and the madman laughed at the village.”
گاؤں والے پاگل پر ہنسے اور پاگل پورے گاؤں پر ہنسا۔
«وران د شی هغه کلی چه بانګونه کلالان وایی»
“Ruined is the village where potters give the call to prayer.”
وہ بستی اجڑ جاتی ہے جہاں کمہار اذانیں دینے لگیں۔
«یو ځان شرموي او بل کلی شرموي»
“One disgraces himself and the other disgraces the whole village.”
ایک خود کو شرمندہ کرتا ہے اور دوسرا پورے گاؤں کو بدنام کرتا ہے۔
«څوک يې په کلي کې نه پرېږدي ،دى د ملکۍ دعوه کوي»
“No one lets him stay in the village, yet he claims leadership of the country.”
کوئی اسے گاؤں میں نہیں رہنے دیتا، اور وہ ملک کی سرداری کا دعویٰ کرتا ہے۔
«چِه پَه کَلِي غَلِبلَه شِي دَ هَم دَ نالِي نَه شِي»
“When there is chaos in the village, even the barber's profit vanishes.”
گاؤں میں جب مصیبت آتی ہے تو غریب اور ضرورت مند کا بھی نقصان ہو جاتا ہے۔
«چې کلي دوه شي د چغلو ښۀ شي.»
“When the village splits in two, it goes well for the backbiters.”
جب گاؤں میں بے اتفاقی نمودار ہو جاتی ہے تو چغلخوروں کے وارے نیارے ہو جاتے۔
«چې کلي سره مړ شوے نو مر نۀ ئے ۔»
“If one dies alongside the whole village, it is not truly dying alone.”
اگر گاؤں کے ہمراہ مارے گئے تو کوئی بڑی بات نہیں۔
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېGrammatical Formحالت او بڼه | پښتو بڼهPashto Form | Phoneticتلفظ |
|---|---|---|
Dir Plural (-e) | کليې | kilí-e |
Obl Plural (-o) | کليو | kilí-o |
Examples from corpora31
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
کوروف په سوېلختيځ پولېنډ کې د يو کلي نوم دی چې د پووافې او لوبلين تر مېنځ د کوروفکا د رود پر غاړه پروت دی دا د يوې ځانته سيمې ، گمينا کوروف پلازمېنه ده چې د لوبلين په ولکه کې شمېرل کېږي په دې کلي کې ۲۸۰۴ ( د ۲۰۰۷ کال د سرشمېرنې له مخې ) وگړي مېشت دي
“Attested usage in 'کوروف' (کلی)”
میں نے گھر کی چابی جیب میں رکھ لی۔
اخښی، چې روپۍ شیندی، د کلی ټولې پېغلې به یې خدمت کوی
تر څو چی رښتیا راځی درواغو به کلی وران وی
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل ▼
Origin Unknown
Homograph 2; Flagged: origin unknown
کلي (adj · Entry 2)
Meanings · Entry 22
ماناوې او تعریفونهاخښی، چې روپۍ شیندی، د کلی ټولې پېغلې به یې خدمت کوی
ما د کور کلی په جیب کې کېښوده.
“I put the house key in my pocket.”
میں نے گھر کی چابی جیب میں رکھ لی۔
کلی (n-m · Entry 3)
Meanings · Entry 37
ماناوې او تعریفونهکليَ (n. m. · Entry 4)
Meanings · Entry 43
ماناوې او تعریفونهLexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword کلي (kilí) functions as a n-f in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.