ځای — English and Urdu Meaning, Phonetics and Definition
ځای (jāy) is a Pashto n-m meaning “place, space” in English او په اردو کې د «گھر، سال، فضا» معنی لري. Documented in the Open Pashto Lexicon with dual Kandahari and Peshawari phonetic standards, plural form ځایان, and 9 verified thesaurus relations.
Meanings21
ماناوې او تعریفونهآفسوس - میږی او لیوان په یوه ځای اوبه څښی
ارمان چه د پښو په ځای می سر وای
آفسوس - میږی او لیوان په یوه ځای اوبه څښی
ارمان چه د پښو په ځای می سر وای
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
دا د خندا ځای نه دی، جدی اوسه.
“This is not the time/place for laughing; be serious.”
یہ ہنسنے کا موقع نہیں ہے، سنجیدہ رہو۔
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
خالی ځای تش ، ځای
“unoccupied place, empty seat”
دا ځای په دوو برخو کې دی - په ځمکه او لومړی پوړ
“This space is in two parts-on ground and the first floor”
د دې ځای څخه لیدنه وکړئ پداسې حال کې چې تاسو په کالادی کې خپل رخصتۍ تیروئ
“Visit this place while you are spending your vacation at Kalady”
په یو ځای کې یو څه غلط دی
“Something is wrong somewhere”
دا په هر ځای کې خبرې کیږی
“It is being talked about everywhere”
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
خو پر ځای یې اداکارۍ ته مخه کړه
“But he got into acting instead”
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
د کلدیپ یادو پر ځای یوزویندرا چاهل شامل شوی دی
“Yuzvendra Chahal has been included in place of Kuldeep Yadav”
په هر ځای کې چې تاسو غواړئ ناست شئ
“Sit wherever you like”
دلته د ناستې لپاره ډېر ځای شته.
“There is plenty of space to sit here.”
یہاں بیٹھنے کے لیے کافی جگہ ہے۔
Idioms28
اصطلاحاتځای دا د اعراف څخه دئ بد هم
This is a veritable Hell
ځای بېل بېل په
a in different
ځای په یل و ستا وو
You spoke to the point
ځای ئ وشو کټ په
dotted line
ځای ک ټې د
bus stop, tram stop
ځای ک ټې د مو نشته
There is nowhere for us
ځای ضروری جا
toilet, latrine
ځای پ رېښودل ځای ، کول الی خ
to yield a place, give up a seat
ځای مک د یې؟
Where are you
؟ې راځ ه ځای مک د
Where do you come from
ځای هر ، ځای هر ته
everywhere, an all sides
ځای پر ځای کول
a to put in place b to calm c to
ځای ېدل ځای لرل
a to
ځای چا د وهل
a to compare with, match with
ځای ځای په ، کول کول
a to effect, bring about
دټولو غوښتنی ځای پر یې کړې
He fulfilled the petition of all. b
ځای خپل په ، ځای خپل په کښی
appropriate, apt, as
ځای بد په کښی
inappropriate, out of place, inept
ځای یو سره کول
a to
ځای یو سره کېدل
a to assemble
ځای یو سره کخل ډېر سوی دی
Many people were assembled b
ځای یو واقع کېدل
to coincide, happen at the
ځای پر حق چا د کول
a to give someone his due, reward someone
ځای خالی کول
a to vacate a place b to honor
ځای خپل په کښی سره خوځېږی
He is
ځای هرې رېښ ته ځغلول
to implant
ځای دا رېوند دئ
There is an
ځای کنو اول کسو بیا ول،
to gradually get
Proverbs (Mataloona)22 unique
ولسي متلونه«چِه خۀ خۀ اباژو له به راځی ۔»
“Wherever you wander, you will eventually return to your ultimate destination.”
جہاں جہاں گھومو، آخر کار اپنے ٹھکانے پر ہی واپس آؤ گے۔
«سوپرکټ ئے له ځایه نه نوځ ۔»
“He does not budge an inch from his place.”
زمین جنبند نه جنبد گل محمد ۔
«ځای ته گوره، بیا نو ښوره.»
“Look at the place first, then make your move.”
پہلے جگہ کو دیکھو، پھر حرکت کرو (سوچ سمجھ کر قدم اٹھاؤ)۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ځای ته گوره بیا نوبښوره.
«ځای در تنگ، اوبه در خړی.»
“The place is narrow and the water is muddy.”
جگہ تنگ اور پانی گندا (مشکل اور گمراہ کن صورتِ حال)۔
«يَرِحْمُکَ اللَّهُ ، هم ځای لری.»
“'Yarhamukallah' (May Allah have mercy on you) also has its proper place.”
'یرحمکم اللہ' کا بھی ایک موقع ہوتا ہے۔
«ځای درتنگ او به در څرې.»
“The place is tight, yet the water overflows.”
جگہ تنگ ہے اور پانی چھلک رہا ہے۔
«د سلوبللو ځای کږی او د يوه نابلی ځای نه.»
“Better the crooked place of a hundred known people than the place of a single unknown person.”
سو جانی پہچانی بلایوں کی جگہ ٹیڑھی ہو، لیکن کسی انجانے کی نہیں۔
«وابنکی پرنزی ځای شیلبی.»
“A small bird builds its nest in a secure place.”
چھوٹا پرندہ بھی محفوظ جگہ پر گھونسلا بناتا ہے۔
«ارمان چه د پښو په ځای می سر وای»
“Alas, I wish my head had been where my feet are.”
کاش پاؤں کی جگہ میرا سر ہوتا (عقل سے کام لیتا)۔
«چه بی ځایه اشنائی که اوربه بل په خپل تندی کا»
“Whoever makes inappropriate friendships will light a fire upon their own forehead.”
جو بے محل دوستی کرے گا، وہ اپنے ماتھے پر خود آگ جلا لے گا۔
«چې چیرې ته وای هلته زه وای»
“Wherever you were, I was there too.”
جہاں تم تھے وہیں میں بھی تھا۔
«خر پر ځای حیران وو خاوند یی پر بار حیوان وو»
“The donkey was bewildered in its place, and its owner was a beast of burden in terms of load.”
گدھا اپنی جگہ حیران تھا اور اس کا مالک بوجھ تلے حیوان بنا تھا۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • خر پر ځای حیران وو خاوند یی پر بار حیوان وو
«ځاى سته، جولايې نسته»
“The place is there, but the weaver is missing.”
جگہ موجود ہے لیکن کاریگر غائب ہے۔
Show all 3 historical variants▼▲
- • ځاى سته ، جولايې نسته
- • ځای سته، جولایې نسته
- • ځای سته ، جولایې نسته
«ځای تودوه کوچې نه وه»
“The place was warm, but there was no butter.”
ظاہری آسائش تو تھی مگر اصل راحت موجود نہ تھی۔
«د دې ځای وه د دې ځای شو»
“He belonged to this place and now he has become of this very place.”
یہ یہیں کا تھا اور یہیں کا ہو رہا۔
«د لټانو ځای غزني دي»
“The resting place of the lazy is Ghazni.”
سست اور کاہل لوگوں کا ٹھکانہ غزنی ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • د لټانو ځای غزنی دی
«دستنی په ځای جوال دوز منډی»
“Instead of a handkerchief maker, running to a sack tailor.”
رومال کی جگہ بوری سینے والے کے پاس دوڑنا۔
«ناشنا غل د ژرندیی په ځای جومات ماتوی»
“An ignorant thief destroys the mosque instead of the mill.”
ناواقف چور چکی کی بجائے مسجد گراتا ہے۔
«هر ځای هغه یی رواج»
“In every place, abide by its custom.”
جیسی دیس ویسا بھیس (ہر جگہ کا اپنا رواج ہوتا ہے)۔
«هغه ځای ګروی چې د ګرولو نه وي»
“He scratches the place that is not meant to be scratched.”
وہ ایسی جگہ کھجلا رہا ہے جہاں کھجلی کی جگہ نہیں ہوتی۔
«ځای مومي، پ کسو نو کښي ورمن ډي»
“If he finds a place, he makes himself at home.”
اگر اسے جگہ مل جائے تو وہ سر چڑھ جاتا ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ځای مومی، پ کسو نو کښی ورمن ډی
«آفسوس - میږی او لیوان په یوه ځای اوبه څښی»
Thesaurus: Synonyms & Antonyms(مترادفات او متضادات)
Semantic lexical relations verified from Achakzai Pashto Thesaurus & corpus data
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېGrammatical Formحالت او بڼه | پښتو بڼهPashto Form | Phoneticتلفظ |
|---|---|---|
direct, plural | ځایان | ځایان |
oblique, plural | ځایانو | ځایانو |
singular, vocative | ځایه | ځایه |
plural, vocative | ځایانو | ځایانو |
Dir/Obl Plural (-i) | ځاي | jāyī |
Obl Plural (-o) | ځاو | jāyo |
Vocative Plural (-yo) | ځایو | jāyyo |
Examples from corpora37
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
بیا به لکه د کمونستانو غوندي په هر ځای کې وژل کیږئ
“Attested usage in 'ملا محمد عمر' (ځای)”
په بل ځای کې د ژوند شتون يو ډېر اهم ساينسي او فلسفي دلايل لري جنس توکی او اېنرژی له کومه ده
“Attested usage in 'ستورپوهنه' (ځای)”
آفسوس - میږی او لیوان په یوه ځای اوبه څښی
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل ▼
Arabic
Arabic (Bellew 1867)
Lexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword ځای (jāy) functions as a n-m in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.