Xandā (خندا) Meaning in English
خندا (xandā́) is a Pashto Noun (Feminine), meaning “laughter” in English.
Meanings3
ماناوې او تعریفونهد ماشومانو خندا د کور فضا بدله کړه.
“The children's laughter changed the atmosphere of the house.”
بچوں کی ہنسی نے گھر کا ماحول بدل دیا۔
د نورو په ناکامۍ خندا کول ښه کار نه دی.
“Laughing at others' failure is not a good thing.”
دوسروں کی ناکامی پر ہنسنا اچھی بات نہیں ہے۔
وویل یې ناز ېر ډ په
“He spoke very affectionately”
Proverbs (Mataloona)40 unique
ولسي متلونه«اول روؤ ، بيا هنسو ۔»
“First we cry, then we laugh.”
پہلے روؤ، پھر ہنسو (یعنی سختی کے بعد آسانی آتی ہے)۔
«پۀ خندائی پورې نۀ خوږیږم ۔»
“I am not hurt by laughter.”
مذاق یا ہنسی سے مجھے کوئی تکلیف نہیں ہوتی۔
«پۀ خندا پسے ژړا وی ۔»
“After laughter comes weeping.”
خوشی کے بعد غم ہوتا ہے۔
«تۀ خو چينګدارسې وې زۀ د هسې د خندا مې کوم»
“You were just grinning, but I am the one laughing helplessly.”
تمہارے تو یونہی دانت نظر آرہے تھے مجھے ہنسا ہنسا کر بے حال کر دیا
«چا پورے خندلی، خداے پخپله خندے استلی ۔»
“Whoever mocked others, God Himself sent laughter (misfortune) upon them.”
جو دوسروں پر ہنسا، خدا نے خود اس پر ہنسی (مصیبت) نازل کی۔
«چه ډېر خاندي ډېر ژاړي ۔»
“He who laughs too much will weep much later.”
جو زیادہ ہنستے ہیں وہ زیادہ روتے بھی ہیں۔
«چِه ډِیرَه وِخرِے بَه پَرتُو خَندَه کِےږِے ۔»
“He who speaks too much will eventually become a laughingstock.”
جو زیادہ بولتا ہے، وہ آخرکار ہنسی کا نشانہ بنتا ہے۔
«خندا پسې ژړا وي.»
“After laughter comes weeping.”
ہنسی کے بعد رونا ہوتا ہے، خوشی کے بعد غم بھی آتا ہے۔
«وخانده چه رنگ ِد ښه شي ۔»
“Smile so that your complexion may become pleasant.”
ہنسو! تاکہ تمہارے چہرے پر نکھار آجائے۔
«ولې خاندے باد د لاپل ؟»
“Why are you laughing? Did you find a treasure in the wind?”
کیوں ہنستے ہو، کیا کوئی خزانہ ہاتھ لگ گیا ہے؟
«څوک چې ډېر خاندي ډېر به ژاړي.»
“The more you laugh the more shall you weep.”
جو زیادہ ہنستا ہے، اسے اتنا ہی زیادہ رونا پڑتا ہے۔
«خاندە خاندە، ښۀ کور دې وړې د݀.»
“Go on laughing, you have won the game.”
ہنستے رہو، تم نے تو گویا بہت بڑا معرکہ جیت لیا ہے۔
«د رباندې به يې وخندم، و به يې نه خوري.»
“I will smile at it on top, but it won't eat it.”
اوپر سے اس پر ہنسوں گا، مگر وہ اسے کھائے گا نہیں۔
«مېړو له خندا موندلی ده.»
“Brave men have earned it with a smile.”
بہادروں نے ہنستے کھیلتے سب کچھ حاصل کیا ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • میړو له خندا موندلی ده
«په خندا پسی ژړا ده.»
“After laughter comes weeping.”
ہر ہنسی کے پیچھے رونا چھپا ہوتا ہے۔
Show all 3 historical variants▼▲
- • په خندا پسي ژړا ده ، په ژړا پسي خندا ده .
- • په خندا پسي ژړا ده، په ژړا پسي خندا ده
- • په خندا پسی ژړا ده، په ژړا پسی خندا ده
«ته څو جېنک داری وی زه دی نه خندا مړ کړم.»
“As long as you are stubborn, I will not let you die of laughter.”
جب تک تم ضد کرو گے، میں تمہیں ہنسا ہنسا کر مار دوں گا۔
«چی نور یووار خاندی کوپۀ دوه وار خاندی.»
“While others laugh once, the cup laughs twice.”
جو دوسرے ایک بار ہنستے ہیں، پیالہ دو بار ہنستا ہے۔
«خوارشی خندنی، نه پر غم یی نه پربښادی.»
“Woe to the laughing one, who cares neither for grief nor for joy.”
غارت ہو وہ بے پروا ہنستے رہنے والا، جسے نہ کسی کے غم کی پروا ہے نہ خوشی کی۔
«مه پوری خنده، چی در پوری و به خاندی.»
“Do not laugh at others, lest they laugh at you.”
کسی پر مت ہنسو، ورنہ وہ بھی تم پر ہنسیں گے۔
«ميرو له خندا موندلی ده.»
“Mirah has found it through laughter.”
میرو نے یہ ہنس کر حاصل کیا ہے۔
«وماته خندا راځی، ستا د پلارۀ نه هۀ هۀ.»
“I am amused, ha ha, by your father's antics.”
مجھے تمہارے باپ پر ہنسی آتی ہے ہا ہا۔
«خندی دغاړې غړوندی دی .»
“Excessive laughter is a shackle around the neck.”
زیادہ ہنسی گلے کا طوق بن جاتی ہے۔
«دخنداپسې ژړاشته .»
“After laughter comes weeping.”
ہر ہنسی کے بعد رونا ہوتا ہے۔
«چه کوي مي نه نو خندا راپسی مکوه»
“If you do not help me, then do not laugh at me.”
اگر تم مدد نہیں کرتے تو کم از کم میرا مذاق بھی نہ اڑاؤ۔
«چې په خندا کې خورې، نو يې خوره»
“Eat it if it is offered with a smile.”
جو خوشی اور مسکراہٹ کے ساتھ کھاؤ، وہی کھاؤ۔
Show all 3 historical variants▼▲
- • چي په خندا کې خورې ، نو يې خوره
- • چې په خندا کې خورې، نو یې خوره
- • چی په خندا کې خورې ، نو یې خوره
«خانده خوشحالیږه اچوه تاویږه»
“Laugh and be happy, throw and spin.”
ہنسو، خوش رہو، پھینکو اور گھومو۔
«خانده کور دې ښه کور دی»
“A house of laughter is a good house.”
ہنستا مسکراتا گھر ہی اچھا گھر ہوتا ہے۔
«خر په خندا څه پوهیږي»
“What does a donkey know of a smile or laughter?”
گدھا ہنسی یا خوشی کیا جانے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • خر په خندا څه پوهیږی
«خندا د ژوند مالګه ده»
“Laughter is the salt of life.”
ہنسی زندگی کا نمک ہے۔
«خندا دې نه ده سم ګلونه نولی»
“Your laughter has not plucked the right flowers.”
تیری ہنسی نے صحیح پھول نہیں چنے۔
«خندی د غاړې غړوندی دي»
“Laughter is a necklace around the neck.”
ہنسی گلے کا ہار ہوتی ہے۔
«د خنداپسې ژړاشته»
“After laughter comes weeping.”
ہنسی کے بعد رونا بھی ہے۔
«د ډمانو خندا مور خور سره کیږي»
“The laughter of musicians turns into mother and sister insults.”
ڈوموں کی ہنسی ماں بہن کی گالیوں میں بدل جاتی ہے۔
«د ګناه پر دکان سپی د خندا مړه شوه، د ښوروا په هوا اتله خوله ئی وشوه»
“At the shop of sin, the dog died laughing, and with the hope of soup, its mouth remained open.”
گناہ کی دکان پر کتا ہنس ہنس کر مر گیا، اور شوربے کی امید میں اس کا منہ کھلا کا کھلا رہ گیا۔
«ما له خندا نه راځی او ستا لپاره هی هی»
“I am not even in the mood to laugh, and you are saying 'he he' for your own amusement.”
مجھے ہنسی نہیں آ رہی اور تجھے اپنی ہی پڑی ہے۔
«وماته خندا نه راځی ستا د پاره - هه -هه - هه»
“I am not laughing because of you—ha, ha, ha.”
مجھے تمہاری وجہ سے ہنسی نہیں آ رہی—ہا ہا ہا۔
«په خندا کښې هم زړهٔ خفه کیږی اؤ خوشحالۍ نه وروسته هم خفګان پاتې شی.»
“Even in laughter the heart is sorrowful, and the end of mirth is grief.”
ہنسی میں بھی دل اداس ہو جاتا ہے اور خوشی کے بعد بھی غم باقی رہتا ہے۔
«ته خو د جنګداړی وی زه د هسی د خندا مړ کړم»
«پوله یې په ژړا کړه، اوبه یې په خندا کړه»
«خو چې کله تاسو په تکلیف کښې پرېوزئ نو زۀ به په تاسو پورې ملنډې کوم. اؤ زه به تاسو پورې خندا کوم کله چې تاسو بدبختی راګیر کړی.»
Thesaurus: Synonyms & Antonyms(مترادفات او متضادات)
Semantic lexical relations verified from Achakzai Pashto Thesaurus & corpus data
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېGrammatical Formحالت او بڼه | پښتو بڼهPashto Form | Phoneticتلفظ |
|---|---|---|
Dir Plural (-gāne) | خنداګانې | xandā́-gāne |
Obl Plural (-gāno) | خنداګانو | xandā́-gāno |
Examples from corpora40
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
د ماشومانو خندا د کور فضا بدله کړه.
“The children's laughter changed the atmosphere of the house.”
بچوں کی ہنسی نے گھر کا ماحول بدل دیا۔
د نورو په ناکامۍ خندا کول ښه کار نه دی.
“Laughing at others' failure is not a good thing.”
دوسروں کی ناکامی پر ہنسنا اچھی بات نہیں ہے۔
وویل یې ناز ېر ډ په
“He spoke very affectionately”
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل▼
Native Pashto (Raverty 1860)
Lexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword خندا (xandā́) functions as a n-f in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.