ډم — English and Urdu Meaning, Phonetics and Definition
ډم (ḍəm) is a Pashto n-m meaning “barber, hairdresser” in English او په اردو کې د «کشورک، کشری» معنی لري. Documented in the Open Pashto Lexicon with dual Kandahari and Peshawari phonetic standards, plural form ډمونه.
Meanings · Entry 16
ماناوې او تعریفونهProverbs (Mataloona)31 unique
ولسي متلونه«د ډمانو کلی نيشته د ريګو (شګو) څلې نيشته ۔»
“There is no permanent village for minstrels, just as there is no lasting monument of sand.”
مراثیوں کا کوئی مستقل گاؤں نہیں ہوتا اور نہ ہی ریت کا کوئی پائیدار مینار ہوتا ہے۔
«ډم په ډول نه شرمیږی ۔»
“The musician is not ashamed of his drum.”
مراثی ڈھول بجانے سے نہیں شرماتا ۔
«ډم تور او خیرې ې نور ۔»
“The musician is dark and covered in filth on top of that.”
مراثی سیاہ فام اور اس پر مستزاد گندہ ۔ (ایک کریلا دوسرا نیم چڑھا)
«دم چه بے غیرته نه وی نو څوک لـۀ ځـۀ کوی ۔»
“If a musician has no shamelessness, what else can he do?”
مراتی بے غیرت نہ ہو تو کس کام کا ۔
«دم څو مړ شو نو پاته لـۀ کور شو ۔»
“When the musician died, what remained was from the house.”
مراتی تو سیر ہو گیا لیکن اُس کا گھر رہ گیا ۔
«چه ډم ښۀ ساتې کوی به درنز د ے کړی ۔»
“If you pamper the entertainer, he will eventually sit in your lap.”
میراثی کو منہ لگاؤ گے ، تو تمہارے پاس میں بسے گا (سر چڑھ جائے گا)۔
«په ډمانو هم چا جالۍ راکشلي دي؟»
“Can boats that float be towed by bards?”
کیا بھاٹوں اور موسیقاروں سے بھی کبھی جال کھنچوائے گئے ہیں؟
«دم چې مرور شي د ځان نقصان ئې دې کلي چې مرور شي، د ډم نقصان دې.»
“If the ḍəm is annoyed with the villagers he is the loser; if the villagers are annoyed with him, he is still the loser.”
ڈم (میراثی) گاؤں والوں سے ناراض ہو تو اپنا نقصان، اور گاؤں والے اس سے ناراض ہوں تب بھی اسی کا نقصان۔
«ډم چې ډول ووهی، زور یې لری.»
“When the musician beats the drum, he holds the power of the rhythm.”
ڈوم جب ڈھول بجاتا ہے تو اس کا اپنا ہی زور ہوتا ہے۔
«ډم خو مړ شو، چې پاتې یې کور شو.»
“The musician died, but what remained was his troublesome household.”
ڈوم تو مر گیا، مگر پیچھے اس کا گھرانہ مصیبت بن کر رہ گیا۔
«چه ډم نه ډول خطا شي نو بلې بلې شروع کړی»
“When the drummer misses a beat on his drum, he starts blaming others.”
جب ڈھولچی سے ڈھول بجانا غلط ہو جائے تو وہ دوسروں پر الزام تراشی شروع کر دیتا ہے۔
«د ډم په شا پسی مه ځه»
“Do not follow behind the drummer (Dom).”
ڈوم (مراسی) کے پیچھے پیچھے مت پھرو۔
«د ډم کره وخوره د یادیدونکی کره نه»
“Eat at the musician's house, not at the house of one who keeps count.”
ڈوم کے گھر کھاؤ، احسان جتانے والے کے گھر نہیں۔
«د ډمانو خندا مور خور سره کیږي»
“The laughter of musicians turns into mother and sister insults.”
ڈوموں کی ہنسی ماں بہن کی گالیوں میں بدل جاتی ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • د ډمانو خندا مور خور سره کیږی
«د ډمانو زړه و چا ده او خان ته منځور نشوه»
“Whose heart was set on it by the musicians, but the Khan did not approve.”
ڈوموں کا دل کس پر تھا اور خان کو منظور نہ ہوا۔
«د ډمانو کلی نشته د شګو څلی نشته»
“Musicians have no permanent village, just as sand has no lasting pillar.”
ڈوموں کی کوئی مستقل بستی نہیں ہوتی جیسے ریت کا کوئی ستون نہیں ہوتا۔
«ډم ته چا ویل چه غم دی خوښ ده که ښادي ويل ئې: د دواړو نه قربان شم»
“Someone asked the minstrel: 'Do you prefer mourning or celebration?' He replied: 'I am a sacrifice to both!'”
دم سے پوچھا گیا کہ غم پسند ہے یا شادی؟ بولا: میں دونوں پر قربان ہوں۔
«ډم چه بی غیرته نه وی څوک ئې څه کوی»
“If a minstrel were not shameless, who would have anything to do with him?”
اگر دم بے غیرت نہ ہو تو اس سے کوئی واسطہ کیوں رکھے؟
«ډم چې ډول وهي زور به ئې لري»
“When the minstrel plays the drum, it must have force.”
دم جب ڈھول بجائے گا تو اس میں زور بھی ہوگا۔
«ډم چې مرور شي د ځان نقصان ئي ده او که کلی مرور شي د ډم نقصان دي»
“If a minstrel gets upset, it is his own loss; but if the village gets upset, it is the minstrel's loss.”
دم روٹھ جائے تو اس کا اپنا نقصان ہے، اور اگر پورا گاؤں روٹھ جائے تو دم کا نقصان ہے۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • ډم چې مرور شی د ځان نقصان ئی ده او که کلی مرور شی د ډم نقصان دی
«ډم چې وږی شی نو د مړی قصی کوی»
“When the minstrel gets hungry, he starts talking about funeral feasts.”
دم جب بھوکا ہوتا ہے تو مردے کی کہانیاں (فاتحہ اور کھانے کی باتیں) کرنے لگتا ہے۔
«ډم خو موړ شو خو پاتي ئې کور شو»
“The minstrel got full, but what was left behind became his home.”
دم تو سیر ہو گیا مگر باقی ماندہ اس کا گھر بن گیا۔
«ډم له خدایه څه غواړي؟ يا وير يا ښادی»
“What does the minstrel ask of God? Either mourning or celebration.”
دم خدا سے کیا مانگتا ہے؟ یا ماتم یا خوشی۔
«ډم یار شوی ندې کنچنی خور شوي نده»
“A minstrel has never become a true friend, nor has a dancing girl ever become a sister.”
دم کسی کا یار نہیں بنا اور کنچنی کسی کی بہن نہیں بنی۔
«ډمه ډم ګری کوه خپله خواری کوه»
“O minstrel, do your minstrelsy and do your own hard work.”
اے دم! اپنا دم کا کام کر اور اپنی مزدوری کر۔
«ډمه که می د کور نه وای لیدلی - کور به می د په کور ايښی وه»
“O minstrel, had I not seen your house, I would have thought your home was everywhere.”
اے دم! اگر میں نے تیرا گھر نہ دیکھا ہوتا تو سمجھتا کہ پورا محلہ ہی تیرا گھر ہے۔
«زه ډم يم هغه تور نه مېننګ سته نه پيغور»
“I am a Dm (traditional musician/minstrel) and he is black-faced; there is neither meaning nor reproach.”
میں ڈوم ہوں اور وہ کالا منہ، نہ اس میں کوئی معنی ہے اور نہ ہی طعنہ۔
«د ډم په ډمامه کی تیریږی»
“It passes by means of the musician's drum.”
ڈوم کی ڈگڈگی پر گزارا گزرتا ہے۔
«د میا ملا زړه ساته د ډم خوله ساته»
“Keep the heart of the village mullah pleased, and keep the mouth of the bard fed.”
میاں ملا کا دل رکھو اور ڈم کی زبان کو قابو میں رکھو۔
«د ډمانو ټټو د لری چې سړی ووینی ورته دریږی»
«چه په کلی غلبله شی د ډم د نائی ښه شی»
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېGrammatical Formحالت او بڼه | پښتو بڼهPashto Form | Phoneticتلفظ |
|---|---|---|
Dir Plural (-ūnah) | ډمونه | ḍəm-ūnah |
Obl Plural (-ūno) | ډمونو | ḍəm-ūno |
Animate Plural (-ān) | ډمان | ḍəm-ān |
Animate Obl Plural (-āno) | ډمانو | ḍəm-āno |
Vocative Singular (-a) | ډمه | ḍəm-a |
Examples from corpora30
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
ډمانو په واده کې په زړه پورې ساز وکړ.
“The musicians played wonderful music at the wedding.”
موسیقاروں نے شادی میں بہترین ساز بجایا۔
زه د وېښتانو د خریلو لپاره ډم ته لاړم.
“I went to the barber to get a haircut.”
میں بال کٹوانے کے لیے نائی کے پاس گیا۔
ول ګ ډم ل
“compound verb to soil”
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل ▼
Origin Unknown
Homograph 1; Flagged: origin unknown
ډم (n-m · Entry 2)
Meanings · Entry 24
ماناوې او تعریفونهډمانو په واده کې په زړه پورې ساز وکړ.
“The musicians played wonderful music at the wedding.”
موسیقاروں نے شادی میں بہترین ساز بجایا۔
ډمانو په واده کې په زړه پورې ساز وکړ.
“The musicians played wonderful music at the wedding.”
موسیقاروں نے شادی میں بہترین ساز بجایا۔
ډمانو په واده کې په زړه پورې ساز وکړ.
“The musicians played wonderful music at the wedding.”
موسیقاروں نے شادی میں بہترین ساز بجایا۔
زه د وېښتانو د خریلو لپاره ډم ته لاړم.
“I went to the barber to get a haircut.”
میں بال کٹوانے کے لیے نائی کے پاس گیا۔
Lexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword ډم (ḍəm) functions as a n-m in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.