د — English and Urdu Meaning, Phonetics and Definition
د (dāl) is a Pashto misc meaning “(thirteenth letter of the Pashto alphabet; numerical value 4 in the abjad system)” in English او په اردو کې د «حرف، اکشر، پشتو» معنی لري. Documented in the Open Pashto Lexicon with dual Kandahari and Peshawari phonetic standards.
Meanings · Entry 11
ماناوې او تعریفونهProverbs (Mataloona)16 unique
ولسي متلونه«املو د تول په وک ئ راغ»
“He suffered along with his own people.”
وہ اپنے لوگوں کے ساتھ مصیبت میں شریک ہوا۔
«د آسمان دئ ټک»
“It is a thunderbolt from the sky.”
یہ آسمانی بجلی (مصیبت) ہے۔
«د انسان کلک پوټک دئ ی»
“Man has a tough skin.”
انسان کا چمڑا سخت ہوتا ہے (انسان ہر قسم کی سختی جھیل سکتا ہے)۔
«د اوښانو غاړي چا نيولي دي؟»
“Who has ever seized the camels by their necks?”
اونٹوں کی گردنیں کس نے پکڑی ہیں (بڑے اور طاقتور کام کون کر سکتا ہے)۔
Show all 1 historical variants▼▲
- • د اوښانو غاړی چا نیولی دی؟
«د شر کټوۍ ماته شو ه»
“The pot of mischief has been broken.”
فساد کی ہنڈیا ٹوٹ گئی۔
«د مړامو بو او بېرېږه»
“Beware of the slow-moving water.”
تھمے ہوئے پانی سے ڈرو (خاموش طوفان خطرناک ہوتا ہے)۔
«د کار دا خالصې و نه دل»
“Do not leave a task incomplete.”
کام کو ادھورا نہ چھوڑو۔
«د ویی اغز سره له ګ هر»
“No rose is without thorns”
«د دا اوسپنی نینې چیچل دی»
“It's a very difficult matter”
«ره د ګ او احمد څخه تو سوه، یې ویل نصیب وه نه می»
“to blame one's failures”
«د چه کار پنځو شی، هغه خراب شی»
“If the matter is delegated to”
«د له یګ چر ستنی بس هم داغ دئ»
“Everything seems threatening”
«د خولې خوند، ویری ېډ ګ د»
“Eastern Your eyes are”
«لګه د انځر نادر ډېر ګل ئد څیز»
“This thing is as rare as a fig blossom”
«د چه ګوتی ځای کسو نو می مو پکښی ورمن ډی»
“If he finds room for a finger, he puts”
«د تقدیر نه لک لی نورېږی»
“What is written by fate”
Grammar — Word forms
د کلمې ګردان او بڼېExamples from corpora7
قاموسي او ادبي شواهدAttested real-world sentences grouped by source. Headwords highlighted in context.
املو د تول په وک ئ راغ
“He suffered along with his own people. — Emphasizes solidarity and empathy within the community, especially during times of shared tribulation.”
وہ اپنے لوگوں کے ساتھ مصیبت میں شریک ہوا۔
د آسمان دئ ټک
“It is a thunderbolt from the sky. — Used to describe sudden, unavoidable calamities or disasters that are beyond human control.”
یہ آسمانی بجلی (مصیبت) ہے۔
د انسان کلک پوټک دئ ی
“Man has a tough skin. — Highlights human resilience and the capacity to endure severe hardships and physical pain.”
انسان کا چمڑا سخت ہوتا ہے (انسان ہر قسم کی سختی جھیل سکتا ہے)۔
د کلمې اصل او ریښه(Word Origin & Etymology)کتل ▼
Origin Unknown
Homograph 1; Flagged: origin unknown
د (prep · Entry 2)
Meanings · Entry 212
ماناوې او تعریفونهد پلار کور
“father’s house”
د چايو پياله
“cup of tea”
د خياط څخه
“from the tailor; at the tailor”
د کار دپاره
“for work”
بازګل د ټولو نه مشر دئ
“Bazgul is the oldest (older than anyone else)”
د مېز لاندي
“under the table”
د ورور سره
“with brother, together with brother”
د خوند
“tasty”
د باندي
“outside; outward”
Lexicographical Profile & Dialect Notes
علمي او ژبني معلوماتGrammar & Morphological Classification
The headword د (dāl) functions as a misc in standard Pashto lexicography. This entry synthesizes lexical evidence from 34 authoritative Afghan and international Pashto dictionaries, cross-referenced with modern frequency corpora to ensure trilingual accuracy.
Phonological & Dialectal Realization
Pronunciation diverges between the Southwestern (Kandahari) dialect and the Northeastern (Peshawari/Kabuled) standard. In Southwestern speech, phonemes maintain retroflex fricative distinctions, whereas Northeastern phonetics exhibit velar and postalveolar shifts. All acoustic transcriptions conform to the International Phonetic Alphabet (IPA) standards adopted by the Pashto Academy.